Odpowiedzialność właścicieli zwierząt domowych – wyprowadzanie psów i bezpieczeństwo w przestrzeni publicznej

Do Kancelarii LAWSTORY zgłosiła się klientka, która podczas rutynowego wyprowadzania swojego psa na spacer została zaatakowana przez innego psa. Zwierzę poruszało się bez odpowiedniego nadzoru właścicieli. W wyniku zdarzenia zarówno klientka, jak i jej pies doznali obrażeń – u klientki były to rany kąsane wymagające leczenia i uciążliwej rekonwalescencji, natomiast u psa skutki zdarzenia okazały się szczególnie dotkliwe.

Następstwa ataku nie ograniczyły się wyłącznie do bezpośrednich obrażeń fizycznych. Klientka mierzyła się również z konsekwencjami psychicznymi zdarzenia, w tym z długotrwałym poczuciem zagrożenia i lękiem przed ponownym wyprowadzaniem psa. Do dziś odczuwa silny dyskomfort w sytuacjach mijania innych psów lub posesji, na których zwierzęta poruszają się swobodnie, co istotnie wpływa na jej codzienne funkcjonowanie. Dodatkowym źródłem cierpienia była obserwacja bólu i ograniczeń, z jakimi zmagał się jej pies po ataku.

Właściciele psa, który dopuścił się ataku, zostali poinformowani o zdarzeniu, a następnie wezwani do zapłaty odszkodowania oraz zadośćuczynienia. Pomimo jednoznacznego przedstawienia okoliczności sprawy oraz koncyliacyjnej postawy klientki, wezwania te pozostały bez odpowiedzi, a koszty badań i niezbędnego leczenia – niezwrócone. W tej sytuacji sprawie zostanie nadany dalszy bieg na drodze sądowej.

Podstawy prawne odpowiedzialności właścicieli zwierząt

Zgodnie z art. 431 § 1 Kodeksu cywilnego, kto zwierzę chowa albo się nim posługuje, ponosi odpowiedzialność za szkodę przez nie wyrządzoną, niezależnie od tego, czy zwierzę było pod jego bezpośrednim nadzorem, czy też się zabłąkało lub uciekło. Odpowiedzialność ta opiera się na zasadzie ryzyka i może zostać wyłączona jedynie w wyjątkowych sytuacjach.

Dodatkowo ustawa o ochronie zwierząt oraz lokalne regulaminy porządkowe (uchwały rad gmin) nakładają na właścicieli obowiązek sprawowania kontroli nad zwierzęciem w sposób zapewniający bezpieczeństwo ludzi i innych zwierząt. W praktyce oznacza to konieczność dostosowania sposobu prowadzenia psa do miejsca, okoliczności i cech samego zwierzęcia.

Kwestia kagańca i praktyki bezpieczeństwa

W polskim porządku prawnym nie istnieje obowiązek noszenia kagańca przez psy. Obowiązek ten może jednak wynikać z przepisów lokalnych. Brak powszechnego nakazu nie zwalnia jednak właścicieli z odpowiedzialności za realne zachowanie zwierzęcia.

Psy, podobnie jak ludzie, różnią się temperamentem, poziomem reaktywności i odpornością na bodźce. Zespół LAWSTORY pozostaje zdecydowanie pro zwierzęcy – większość jego członków posiada psy lub wychowywała się w ich otoczeniu. Doświadczenie to prowadzi jednak do jednoznacznego wniosku, że w terenie zabudowanym, w przestrzeni publicznej oraz w sytuacjach potencjalnie konfliktowych, warto rozważyć dodatkowe środki ostrożności, w tym użycie kagańca, jako elementu odpowiedzialnej opieki nad zwierzęciem.

Sprawy dotyczące szkód wyrządzonych przez zwierzęta domowe wymagają rzetelnej oceny faktów oraz konsekwentnego stosowania obowiązujących przepisów. Odpowiedzialność właściciela nie ma charakteru abstrakcyjnego – dotyczy realnych konsekwencji zdrowotnych, psychicznych i majątkowych, jakie mogą dotknąć osoby trzecie.

Wierzymy, że postępowanie sądowe pozwoli na właściwą ocenę przedstawionych okoliczności. Jednocześnie pozostajemy otwarci na polubowne zakończenie sporu również na etapie sądowym, o ile druga strona zdecyduje się na refleksję i przyjęcie odpowiedzialności za skutki swojego zaniechania.